Praca za pośrednictwem platform cyfrowych ma zostać objęta nowymi regulacjami. Rząd opublikował założenia ustawy wdrażającej unijną dyrektywę o pracy platformowej, która ma zwiększyć ochronę osób współpracujących z platformami takimi jak Uber, Glovo czy Bolt. Zmiany oznaczają nowe obowiązki dla operatorów platform, większy nadzór nad wykorzystaniem algorytmów oraz szersze uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy.
Z tego artykułu dowiesz się:
- jakie zmiany wprowadzi ustawa o pracy platformowej,
- dlaczego algorytmy będą miały mniejszy wpływ na decyzje dotyczące współpracowników,
- na czym polega wzruszalne domniemanie stosunku pracy,
- jakie nowe uprawnienia otrzyma Państwowa Inspekcja Pracy.
Ustawa o pracy platformowej zmieni zasady działania platform cyfrowych
Rząd opublikował założenia ustawy wdrażającej unijną dyrektywę 2024/2831 dotyczącą pracy platformowej. Państwa członkowskie Unii Europejskiej mają obowiązek wdrożyć nowe przepisy do początku grudnia 2026 roku. Na razie opublikowano założenia projektu. Sam projekt ustawy ma zostać przedstawiony w najbliższych dniach.
Nowe przepisy mają uporządkować zasady współpracy pomiędzy platformami cyfrowymi a osobami wykonującymi pracę za ich pośrednictwem. Regulacje obejmą między innymi firmy świadczące usługi przewozowe, dostawcze oraz inne platformy wykorzystujące model pracy platformowej. Z perspektywy przedsiębiorców działających w e-commerce temat jest istotny nie tylko ze względu na rynek dostaw. Coraz więcej firm korzysta z usług platform logistycznych lub współpracuje z wykonawcami działającymi za pośrednictwem aplikacji. Nowe obowiązki mogą więc pośrednio wpłynąć również na organizację procesów operacyjnych.
Słuchaj podcastu „E-commerce bez tajemnic”
Algorytmy będą pod większą kontrolą a PIP otrzyma nowe uprawnienia
Jednym z najważniejszych elementów projektu jest ograniczenie wpływu algorytmów na decyzje dotyczące współpracowników platform. Zgodnie z założeniami automatyczne systemy nie będą mogły samodzielnie podejmować decyzji o zawieszeniu konta, zakończeniu współpracy czy usunięciu osoby z platformy. Każda taka decyzja będzie wymagała udziału człowieka.
Projekt przewiduje również prawo do uzyskania wyjaśnienia decyzji podjętej przez system oraz możliwość ponownej weryfikacji. Ograniczone zostanie także przetwarzanie wybranych kategorii danych przez systemy automatyczne. Dotyczy to między innymi informacji związanych ze zdrowiem psychicznym. Platformy cyfrowe będą musiały przekazywać Państwowej Inspekcji Pracy informacje o zatrudnieniu, liczbie współpracowników oraz stosowanych formach współpracy. Dodatkowo będą zobowiązane informować o wykorzystywaniu algorytmów do monitorowania i podejmowania decyzji dotyczących osób pracujących za pośrednictwem platform.
Znacznie większe kompetencje otrzyma również Państwowa Inspekcja Pracy. Instytucja będzie mogła prowadzić kontrole, postępowania administracyjne dotyczące ustalenia stosunku pracy oraz współpracować z ZUS, Krajową Administracją Skarbową i Urzędem Ochrony Danych Osobowych.
Domniemanie stosunku pracy
Najbardziej dyskutowanym elementem projektu jest wprowadzenie wzruszalnego domniemania stosunku pracy. Mechanizm ma zastosowanie w sytuacji, gdy okoliczności wskazują, że platforma faktycznie kieruje pracą współpracownika. Chodzi przede wszystkim o przypadki, w których kontrola wykonywania obowiązków odbywa się za pomocą zautomatyzowanych systemów monitorujących lub decyzyjnych.
Projekt zakłada, że zarówno platforma, jak i osoba wykonująca pracę będą mogły podważyć takie domniemanie. Jeżeli jednak zrobi to platforma cyfrowa, to właśnie na niej będzie spoczywał obowiązek udowodnienia, że współpraca nie spełnia przesłanek stosunku pracy określonych w Kodeksie pracy.
Nowe przepisy przewidują także zakaz działań odwetowych wobec osób dochodzących swoich praw, możliwość ubiegania się o odszkodowanie lub zadośćuczynienie, prawo do prywatnej komunikacji pomiędzy współpracownikami oraz objęcie ochroną również osób współpracujących za pośrednictwem pośredników. Za naruszenie nowych obowiązków przewidziano grzywny od 2 tys. do 60 tys. zł.
Przeczytaj również: Problemy Temu w Europie. Komisja Europejska grozi platformie gigantyczną karą
FAQ. Ustawa o pracy platformowej dla branży e-commerce
- Kogo obejmie ustawa o pracy platformowej?
Przepisy mają dotyczyć platform cyfrowych organizujących pracę wykonywaną za pośrednictwem aplikacji lub serwisów internetowych. W praktyce obejmą między innymi platformy przewozowe i dostawcze. - Czy nowe przepisy wpłyną na sklepy internetowe?
Pośrednio tak. Firmy korzystające z usług platform logistycznych lub współpracujące z dostawcami działającymi w modelu platformowym mogą odczuć skutki zmian organizacyjnych oraz nowych obowiązków nakładanych na operatorów platform. - Na czym polega wzruszalne domniemanie stosunku pracy?
Jeżeli okoliczności wskazują, że platforma faktycznie kieruje sposobem wykonywania pracy, może zostać przyjęte domniemanie istnienia stosunku pracy. Platforma będzie mogła je podważyć, jednak będzie musiała udowodnić, że współpraca nie spełnia warunków określonych w Kodeksie pracy. - Czy algorytmy nadal będą mogły decydować o współpracownikach?
Nie w pełnym zakresie. Zgodnie z założeniami projektu najważniejsze decyzje dotyczące zawieszenia konta czy zakończenia współpracy będą wymagały udziału człowieka. - Kiedy nowe przepisy zaczną obowiązywać?
Rząd opublikował założenia projektu ustawy. Polska ma wdrożyć unijną dyrektywę 2024/2831 do początku grudnia 2026 roku.
